Edit File - File Manager

Edit File: urlmapping.html.tr.utf8

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" lang="tr" xml:lang="tr"><head>
<title>URL’lerin Dosya Sistemi ile Eşleştirilmesi - Apache HTTP Sunucusu Sürüm 2.2</title>
<link href="./style/css/manual.css" rel="stylesheet" media="all" type="text/css" title="Main stylesheet" />
<link href="./style/css/manual-loose-100pc.css" rel="alternate stylesheet" media="all" type="text/css" title="No Sidebar - Default font size" />
<link href="./style/css/manual-print.css" rel="stylesheet" media="print" type="text/css" /><link rel="stylesheet" type="text/css" href="./style/css/prettify.css" />
<script src="./style/scripts/prettify.min.js" type="text/javascript">
</script>

<p>Bu belgede, bir istekte belirtilen URL’nin sunulacak dosyanın dosya
      sistemindeki yerini bulmak için Apache tarafından nasıl kullanıldığı
      açıklanmaktadır.</p>
  </div>
<div id="quickview"><ul id="toc"><li><img alt="" src="./images/down.gif" /> <a href="#related">İlgili Modüller ve Yönergeler</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif" /> <a href="#documentroot"><code>DocumentRoot</code></a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif" /> <a href="#outside">Belge Kök Dizini Dışındaki Dosyalar</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif" /> <a href="#user">Kullanıcı Dizinleri</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif" /> <a href="#redirect">URL Yönlendirme</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif" /> <a href="#proxy">Karşı Vekil</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif" /> <a href="#rewrite">Yeniden Yazma Motoru</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif" /> <a href="#notfound">Dosya orada yok</a></li>
</ul><ul class="seealso"><li><a href="#comments_section">Yorum</a></li></ul></div>
<div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif" /></a></div>
<div class="section">
<h2><a name="related" id="related">İlgili Modüller ve Yönergeler</a></h2>

<table class="related"><tr><th>İlgili Modüller</th><th>İlgili Yönergeler</th></tr><tr><td><ul><li><code class="module"><a href="./mod/mod_alias.html">mod_alias</a></code></li><li><code class="module"><a href="./mod/mod_proxy.html">mod_proxy</a></code></li><li><code class="module"><a href="./mod/mod_rewrite.html">mod_rewrite</a></code></li><li><code class="module"><a href="./mod/mod_userdir.html">mod_userdir</a></code></li><li><code class="module"><a href="./mod/mod_speling.html">mod_speling</a></code></li><li><code class="module"><a href="./mod/mod_vhost_alias.html">mod_vhost_alias</a></code></li></ul></td><td><ul><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#alias">Alias</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#aliasmatch">AliasMatch</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_speling.html#checkspelling">CheckSpelling</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/core.html#documentroot">DocumentRoot</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/core.html#errordocument">ErrorDocument</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/core.html#options">Options</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_proxy.html#proxypass">ProxyPass</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_proxy.html#proxypassreverse">ProxyPassReverse</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_proxy.html#proxypassreversecookiedomain">ProxyPassReverseCookieDomain</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_proxy.html#proxypassreversecookiepath">ProxyPassReverseCookiePath</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#redirect">Redirect</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#redirectmatch">RedirectMatch</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_rewrite.html#rewritecond">RewriteCond</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_rewrite.html#rewriterule">RewriteRule</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#scriptalias">ScriptAlias</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#scriptaliasmatch">ScriptAliasMatch</a></code></li><li><code class="directive"><a href="./mod/mod_userdir.html#userdir">UserDir</a></code></li></ul></td></tr></table>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif" /></a></div>
<div class="section">
<h2><a name="documentroot" id="documentroot"><code>DocumentRoot</code></a></h2>

<p>Yapılan bir isteğe hangi dosyanın sunulacağına karar verirken
      Apache’nin öntanımlı davranışı istek için URL yolunu (URL’den konak ismi
      ve port ayrıldıktan sonra kalan kısım) alıp bunu yapılandırma dosyasında
      <code class="directive"><a href="./mod/core.html#documentroot">DocumentRoot</a></code> yönergesi ile
      belirtilen dizinin sonuna eklemektir. Bu nedenle, <code class="directive"><a href="./mod/core.html#documentroot">DocumentRoot</a></code> altındaki dizinler ve dosyalar
      sitenin dışardan görünen temel belge ağacını oluştururlar.</p>

<p>Örneğin, <code class="directive"><a href="./mod/core.html#documentroot">DocumentRoot</a></code> yönergesine
      <code>/var/http/html</code> atanmış olsun.
      <code>http://mesela.dom/balıklar/zargana.html</code> şeklindeki bir
      istek için istemciye <code>/var/http/html/balıklar/zargana.html</code>
      dosyası sunulur.</p>

<p>Apache ayrıca, sunucunun birden fazla konak için istek kabul etmesini
      sağlayan <a href="vhosts/">sanal barındırmaya</a> da muktedirdir. Bu
      durumda her sanal konak için ayrı bir <code class="directive"><a href="./mod/core.html#documentroot">DocumentRoot</a></code> belirtilebileceği gibi sunulacak içeriğin
      istekte bulunulan IP adresi veya konak ismine dayanarak devingen olarak
      saptanmasını sağlayabilen <code class="module"><a href="./mod/mod_vhost_alias.html">mod_vhost_alias</a></code> modülüyle
      gelen yönergeler de kullanılabilir.</p>

<p><code class="directive"><a href="./mod/core.html#documentroot">DocumentRoot</a></code> yönergesi
      yapılandırma dosyanızda ana sunucu için bir tane ve muhtemelen
      oluşturduğunuz her <a href="vhosts/">sanal konak</a> için de birer
      tanedir.</p>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif" /></a></div>
<div class="section">
<h2><a name="outside" id="outside">Belge Kök Dizini Dışındaki Dosyalar</a></h2>

<p>Bazen dosya sisteminde doğrudan <code class="directive"><a href="./mod/core.html#documentroot">DocumentRoot</a></code> altında bulunmayan dosyalara da erişim izni
      vermek gerekir. Apache’de bunu sağlamanın çeşitli yolları vardır. Unix
      sistemlerinde sembolik bağlar sayesinde dosya sisteminin farklı
      yerlerindeki dosyaları ve dizinleri <code class="directive"><a href="./mod/core.html#documentroot">DocumentRoot</a></code> altındaymış gibi göstermek mümkündür.
      <code class="directive"><a href="./mod/core.html#options">Options</a></code> yönergesine değer olarak
      <code>FollowSymLinks</code> veya <code>SymLinksIfOwnerMatch</code>
      atanmadıkça Apache olası güvenlik açıklarına karşı öntanımlı olarak
      sembolik bağları izlemez.</p>

<p>Bundan başka, dosya sisteminin farklı parçalarını belge kök dizini
      altında göstermek için <code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#alias">Alias</a></code>
      yönergesi de kullanılabilir. Örneğin,</p>

<div class="example"><p><code>Alias /belgeler /var/http</code></p></div>

<p>yapılandırması ile
      <code>http://mesela.dom/belgeler/dizin/dosya.html</code> URL’si için
      dosya sistemindeki <code>/var/http/dizin/dosya.html</code> dosyası
      sunulacaktır. Hedef dizindeki dosyaları birer <a class="glossarylink" href="./glossary.html#cgi" title="sözlüğe bakınız">CGI</a> betiği olarak imlemesi dışında <code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#scriptalias">ScriptAlias</a></code> yönergesi de aynı şekilde
      çalışır.</p>

<p>Biraz daha fazla esnekliğin gerektiği durumlarda  <a class="glossarylink" href="./glossary.html#regex" title="sözlüğe bakınız">düzenli ifadelere</a> dayalı eşleşmeler sağlamak
      üzere <code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#aliasmatch">AliasMatch</a></code> ve <code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#scriptaliasmatch">ScriptAliasMatch</a></code> yönergelerinin gücünden
      yararlanılabilir. Örneğin,</p>

<div class="example"><p><code>ScriptAliasMatch ^/~([a-zA-Z0-9]+)/cgi-bin/(.+)
      /home/$1/cgi-bin/$2</code></p></div>

<p>satırı sayesinde <code>http://mesela.dom/~user/cgi-bin/betik.cgi</code>
      URL’si <code>/home/user/cgi-bin/betik.cgi</code> dosyası ile
      eşleştirilir ve dosya bir CGI betiği olarak çalıştırılırdı.</p>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif" /></a></div>
<div class="section">
<h2><a name="user" id="user">Kullanıcı Dizinleri</a></h2>

<p>Geleneksel olarak Unix sistemlerinde belli bir kullanıcının (örn,
      <em>birisi</em>) ev dizinine <code>~birisi/</code> şeklinde atıfta
      bulunulabilir. <code class="module"><a href="./mod/mod_userdir.html">mod_userdir</a></code> modülü bu özelliği site
      üzerinden kullanıcıların ev dizinlerindeki dosyaları kişisel sayfalar
      olarak sunmalarını sağlamak üzere kullanır. Örnek:</p>

<div class="example"><p><code>http://mesela.dom/~birisi/dosya.html</code></p></div>

<p>Güvenlik sebebiyle kullanıcıların ev dizinlerine doğrudan HTTP erişimi
      vermek uygun olmaz. Bu bakımdan, kullanıcının ev dizini altında HTTP
      erişimi verilecek dosyaların bulunduğu dizini belirtmek için <code class="directive"><a href="./mod/mod_userdir.html#userdir">UserDir</a></code> yönergesi sağlanmıştır.
      Öntanımlı olan <code>Userdir public_html</code> yapılandırması ile
      yukarıdaki gibi bir URL kullanıcının ev dizini (<code>/etc/passwd</code>
      dosyasında belirtilir) <code>/home/birisi/</code> altında yer alan
      <code>/home/birisi/public_html/dosya.html</code> dosyası ile
      eşleşirdi.</p>

<p>Ev dizininin yerinin <code>/etc/passwd</code> dosyasında belirtilmediği
      sistemlerde kullanılmak üzere <code>Userdir</code> yönergesinin başka
      kullanım şekilleri de vardır.</p>

<p>Bazı kişiler (genellikle URL üzerinde <code>%7e</code> olarak
      kodlanması sebebiyle) "~" simgesini biçimsiz bulabilir ve kullanıcı
      dizinlerini imlemek için başka bir karakter kullanmayı tercih
      edebilirler. Bu işlevsellik <code class="module"><a href="./mod/mod_userdir.html">mod_userdir</a></code> tarafından
      desteklenmemektedir. Ancak, kullanıcı dizinleri düzgün şekilde
      yapılandırılmışsa istenen etki <code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#aliasmatch">AliasMatch</a></code> yönergesi ile sağlanabilir.
      Örneğin, <code>http://mesela.dom/sayfalar/birisi/dosya.html</code>
      URL’si ile <code>/home/birisi/public_html/dosya.html</code> dosyasını
      eşlemek için <code>AliasMatch</code> yönergesi şöyle
      kullanılabilirdi:</p>

<div class="example"><p><code>AliasMatch ^/sayfalar/([a-zA-Z0-9]+)/?(.*)
          /home/$1/public_html/$2</code></p></div>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif" /></a></div>
<div class="section">
<h2><a name="redirect" id="redirect">URL Yönlendirme</a></h2>

<p>Yukarıdaki bölümlerde açıklanan yapılandırma yönergeleri Apache’ye
      içeriği dosya sisteminin belli bir yerinden alıp istemciye göndermesini
      söyler. Bazen istemciye, istediği içeriğe farklı bir URL ile
      erişebileceğini ve bu URL için ayrı bir istek yapması gerektiğini
      bildirmek gerekir. Bu işleme <em>yönlendirme</em> adı verilir ve bu
      işlevsellik <code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#redirect">Redirect</a></code> yönergesi
      ile sağlanır. Örneğin, <code class="directive"><a href="./mod/core.html#documentroot">DocumentRoot</a></code>
      altındaki <code>/foo/</code> dizininin içeriğinin <code>/bar/</code>
      adında yeni bir dizine taşınması halinde istemciye yeni konumun
      bildirilmesi şöyle sağlanabilirdi:</p>

<div class="example"><p><code>Redirect permanent /foo/
      http://mesela.dom/bar/</code></p></div>

<p>Bu atama sayesinde <code>/foo/</code> ile başlayan URL yolları
      <code>mesela.dom</code> sunucundaki <code>/bar/</code> dizini altındaki
      içeriğe yönlendirilmektedir. Yönlendirmeyi aynı sunucu üzerinde yapmak
      zorunda değilsiniz, bu yönerge ile başka bir sunucuya da yönlendirme
      yapabilirsiniz.</p>

<p>Apache ayrıca, yeniden yazma ile ilgili daha karmaşık sorunlara çözüm
      olarak <code class="directive"><a href="./mod/mod_alias.html#redirectmatch">RedirectMatch</a></code> diye bir
      yönerge daha sağlar. Örneğin bir sitenin baş sayfasını diğer isteklerden
      ayrı olarak farklı bir siteye yönlendirmek için yönergeyi şöyle
      kullanabilirsiniz:</p>

<div class="example"><p><code>RedirectMatch permanent ^/$
      http://misal.dom/ilksayfa.html</code></p></div>

<p>Bundan başka, bir sitedeki tüm sayfalara yapılan istekleri başka bir
      siteye geçici olarak yönlendirmek için şöyle bir şey yapabilirsiniz:</p>

<div class="example"><p><code>RedirectMatch temp .*
      http://mesela.misal.dom/ilksayfa.html</code></p></div>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif" /></a></div>
<div class="section">
<h2><a name="proxy" id="proxy">Karşı Vekil</a></h2>

<p>Apache ayrıca, uzak sunuculardaki belgelerin yerel sunucunun URL
      alanına getirilmesini de mümkün kılar. Bu tekniğe HTTP sunucunun
      belgeleri uzak bir sunucudan alıp istemciye sunmasını sağlayarak bir
      vekil sunucu gibi davranması nedeniyle <em>ters vekalet</em> adı
      verilir. Belgelerin istemciye özkaynağın bulunduğu sunucudan
      geliyormuş gibi değilde doğrudan isteği yaptığı sunucudan geliyormuş
      gibi sunulması nedeniyle bu işlem normal vekaletten farklıdır.</p>

<p>Aşağıdaki örnekte, istemci <code>/foo/</code> dizini altından bir belge
      istemekte, sunucu ise bu belgeyi <code>dahili.mesela.dom</code>
      üzerindeki <code>/bar/</code> dizininden alıp istemciye yerel sunucudan
      geliyormuş gibi sunmaktadır:</p>

<div class="example"><p><code>
      ProxyPass /foo/ http://dahili.mesela.dom/bar/<br />
      ProxyPassReverse /foo/ http://dahili.mesela.dom/bar/<br />
      ProxyPassReverseCookieDomain dahili.mesela.dom harici.mesela.dom<br />
      ProxyPassReverseCookiePath /foo/ /bar/
    </code></p></div>

<p><code class="directive"><a href="./mod/mod_proxy.html#proxypass">ProxyPass</a></code> sunucuyu uygun
      belgeleri alması için yapılandırırken <code class="directive"><a href="./mod/mod_proxy.html#proxypassreverse">ProxyPassReverse</a></code> yönergesi <code>dahili.mesela.dom</code>
      sunucusundan kaynaklanan yönlendirmeleri yeniden yazar, böylece bunların
      yerel sunucudaki yerleri belirlenmiş olur. Benzer şekilde,  <code class="directive"><a href="./mod/mod_proxy.html#proxypassreversecookiedomain">ProxyPassReverseCookieDomain</a></code> ve
      <code class="directive"><a href="./mod/mod_proxy.html#proxypassreversecookiepath">ProxyPassReverseCookiePath</a></code>
      yönergeleri de arka sunucu tarafından atanan çerezleri yeniden yazar.</p>

<p>Yalnız, belgelerin içindeki hiperbağların yeniden yazılmayacağına
      dikkat ediniz. Dolayısıyla, belge içinde
      <code>dahili.mesela.dom</code>’u ismiyle hedef alan mutlak hiperbağlar
      varsa bunlar istemci tarafından vekil sunucudan değil doğrudan
      <code>dahili.mesela.dom</code>’dan istenecektir. Üçüncü parti modüller
      arasında HTML ve XHTML’de hiperbağları yeniden yazabilen <a href="http://apache.webthing.com/mod_proxy_html/">mod_proxy_html</a>
      adında bir modül vardır.</p>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif" /></a></div>
<div class="section">
<h2><a name="rewrite" id="rewrite">Yeniden Yazma Motoru</a></h2>

<p>Daha güçlü ikameler gerektiğinde <code class="module"><a href="./mod/mod_rewrite.html">mod_rewrite</a></code> modülü
      tarafından sağlanan yeniden yazma motoru işe yarayabilir. Bu modüldeki
      yönergeler sunulacak içeriğin yerine karar vermek için kaynak IP adresi,
      tarayıcı türü gibi isteğe özgü özellikleri kullanırlar.
      <code class="module"><a href="./mod/mod_rewrite.html">mod_rewrite</a></code> modülü buna ek olarak isteğin nasıl ele
      alınacağına karar vermek için harici yazılımları ve veritabanlarını
      kullanabilir. Yeniden yazma motoru yukarıda değinilen üç eşleşme türünü
      de uygulayabilecek yetenektedir: Dahili yönlendirmeler (rumuzlar),
      harici yönlendirmeler ve vekalet. <code class="module"><a href="./mod/mod_rewrite.html">mod_rewrite</a></code> modülü
      tarafından sağlanan yeteneklerin ayrıntılı açıklamaları ve bunların
      kullanım örnekleri ayrıntılı olarak <a href="rewrite/">mod_rewrite
      belgeleri</a>nde bulunmaktadır.</p>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif" /></a></div>
<div class="section">
<h2><a name="notfound" id="notfound">Dosya orada yok</a></h2>

<p>Kaçınılmaz olarak, dosya sisteminde mevcut olmayan dosyalar için de
      istek yapılacaktır. Bunun çeşitli sebepleri olabilir.  Bazı durumlarda
      bu, belgelerin yerlerininin değiştirilmesinin bir sonucu olabilir. Bu
      durumda yapılacak en iyi şey, istemciyi belgeyi yeni yerinden istemesi
      için bilgilendirmek amacıyla  <a href="#redirect">URL yönlendirmesi</a>
      kullanmaktır. Bu şekilde, içeriğin yeri değişse bile eski yer imlerinin
      ve hiperbağların çalışmaya devam edeceklerinden emin olabilirsiniz.</p>

<p>"Dosya orada yok" ("File Not Found") hatalarının diğer bir bildik
      sebebi de URL’lerin hiperbağlarda veya doğrudan tarayıcıda kasıtlı ya da
      kasıtsız, yanlış yazılmasıdır. Bu tür sorunlarda yardımcı olması için
      Apache <code class="module"><a href="./mod/mod_speling.html">mod_speling</a></code> (sic) adında bir modülle gelir. Bu
      modül etkin kılındığında Apache, "Dosya orada yok" ("File Not Found")
      hatalarının önünü kesip başka bir yerde benzer isimde bir dosya var mı
      diye bakar. Böyle bir dosya varsa, <code class="module"><a href="./mod/mod_speling.html">mod_speling</a></code>
      istemciye dosyanın doğru yerini bildiren bir HTTP yönlendirmesi yollar.
      Benzer çok sayıda dosya varsa bunlar istemciye bir liste halinde
      sunulur.</p>

<p><code class="module"><a href="./mod/mod_speling.html">mod_speling</a></code> modülünün en yararlı özelliklerinden biri
      de dosya isimlerini harf büyüklüğüne duyarsız olarak arayabilmesidir.
      Dosya isimlerinde harf büyüklüğünün önemli olduğu Unix benzeri sistemler
      hakkında bilgisi olmayan kullanıcılara sahip sistemlerin kullanıcılarına
      bu büyük yarar sağlar. Fakat modülün URL düzeltmekten başka şeyler için
      de kullanılması, istemcilerden gelen neredeyse her isteğin URL
      yönlendirmesine konu olmasına sebep olarak sunucunun yükünü
      arttırabilir.</p>

<p>Yerinde bulunmayan içeriğin bulunması çabalarının tümü Apache’nin 404
      (Dosya orada yok) HTTP durum kodlu bir hata sayfası döndürmesine yol
      açar. Bu sayfanın içeriği <code class="directive"><a href="./mod/core.html#errordocument">ErrorDocument</a></code> yönergesi ile denetlenebilir ve <a href="custom-error.html">Hata Yanıtlarının Kişiselleştirilmesi</a>
      bölümünde anlatıldığı gibi oldukça esnek bir şekilde
      kişiselleştirilebilir.</p>
</div></div>
<div class="bottomlang">
<p><span>Mevcut Diller: </span><a href="./en/urlmapping.html" hreflang="en" rel="alternate" title="English">&nbsp;en&nbsp;</a> |
<a href="./ja/urlmapping.html" hreflang="ja" rel="alternate" title="Japanese">&nbsp;ja&nbsp;</a> |
<a href="./ko/urlmapping.html" hreflang="ko" rel="alternate" title="Korean">&nbsp;ko&nbsp;</a> |
<a href="./tr/urlmapping.html" title="Türkçe">&nbsp;tr&nbsp;</a></p>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img src="./images/up.gif" alt="top" /></a></div><div class="section"><h2><a id="comments_section" name="comments_section">Yorum</a></h2><div class="warning"><strong>Notice:</strong><br />This is not a Q&amp;A section. Comments placed here should be pointed towards suggestions on improving the documentation or server, and may be removed again by our moderators if they are either implemented or considered invalid/off-topic. Questions on how to manage the Apache HTTP Server should be directed at either our IRC channel, #httpd, on Freenode, or sent to our <a href="http://httpd.apache.org/lists.html">mailing lists</a>.</div>
<script type="text/javascript"><![CDATA[//><!]]></script></div><div id="footer">
<p class="apache">Copyright 2014 The Apache Software Foundation.<br /><a href="http://www.apache.org/licenses/LICENSE-2.0">Apache License, Version 2.0</a> altında lisanslıdır.</p>
<p class="menu"><a href="./mod/">Modüller</a> | <a href="./mod/directives.html">Yönergeler</a> | <a href="http://wiki.apache.org/httpd/FAQ">SSS</a> | <a href="./glossary.html">Terimler</a> | <a href="./sitemap.html">Site Haritası</a></p></div><script type="text/javascript"><![CDATA[//><!]]></script>
</body></html>

Back to File Manager